مرتضى مطهرى

60

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

فصل دوم ايراد هاى وارده بر بحث تناهى علل و حل آنها تعبير « كون شىء من شىء » مقدمه بحث ما اساساً در بارهء تناهى علل و از جمله تناهى علل مادى است . فصل پيش در بارهء تنقيح محل بحث بود . [ روشن شد ] كه اگر ما مىگوييم علل مادى متناهى است ، مقصود چيست ، براى اينكه با موارد ديگر اشتباه نشود . آنگاه شيخ به پيروى از ارسطو علت مادى را با چنين تعبيرى بيان كرد : « كون شىء من شىء » . علت مادى را به شيئى تعبير كردند كه يتكوّن منه شىء . لهذا بعد از اين تعبير اين بحث را پيش گرفتند كه اين تعبير به چند مورد اطلاق مىشود : گاهى در موردى اطلاق مىشود كه بين شئ اول و شئ متكوّنٌ منه فقط رابطهء بعديت برقرار است . گفتيم كه اين مورد از محل كلام ما خارج است . [ موارد ديگرى نيز بيان كردند كه در مباحث گذشته مطرح شد . ] پس آن فصل براى تقرير و تنقيح محل نزاع بود . اينجا فصلى دارد كه تقريباً فصل مفصلى هم مىباشد و نيز تقريباً مىتوان گفت كه از محل بحث اصلى كه اثبات تناهى علل مادى است خارج مىشود و وارد مطلب ديگرى مىگردد . به تناسب تعبيرى كه ارسطو در اينجا كرده است و به آن تعبير ايرادهايى وارد شده است به اين مطلب مىپردازد كه آيا مىشود به آن ايرادها